Techniki ekstrakcji oleju z tiger nut

Jednym z najcenniejszych produktów pozyskiwanych z tiger nut jest OLEJ. TNO, czyli olej z tiger nut, jest bogaty w białka roślinne, wielonienasycone kwasy tłuszczowe oraz antyoksydanty. To właśnie te składniki sprawiają, że może być atrakcyjnym surowcem zarówno dla przemysłu spożywczego, jak i kosmetycznego. Ale czy rzeczywiście tak jest?

Badania pokazują, że olej z tiger nut ma podobny profil kwasów tłuszczowych jak oliwa z oliwek, olej z awokado czy olej z orzechów laskowych, jednak mimo to jest znacznie rzadziej wykorzystywany w przemyśle spożywczym.

Rosnące zainteresowanie jego wartością odżywczą oraz wysoką stabilnością wynikającą z niskiej zawartości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, obecności tokoferoli (witamina E) i fitosteroli (cholesterolu roślinnego) sprawia jednak, że zaczyna być coraz bardziej doceniany – szczególnie w kontekście trendów EKO-BIO. Na podstawie tej zmiany podejścia olej z tiger nut został uznany za wartościowy produkt żywnościowy, który może przynosić korzyści zarówno producentom, przetwórcom, jak i dystrybutorom.

Chociaż większość badań nadal koncentruje się na składzie oleju z tiger nut, równie ważne jest znalezienie efektywnych i przyjaznych środowisku metod jego ekstrakcji. Istnieje kilka metod pozyskiwania TNO, a każda z nich ma swoje zalety i wady. Dlatego w dalszej części artykułu przyjrzymy się różnym technikom ekstrakcji oleju z tiger nut i ocenimy ich potencjalną efektywność oraz zrównoważony charakter.

Typy technik ekstrakcji TNO

W warunkach laboratoryjnych olej z tiger nut (TNO) pozyskuje się różnymi metodami.

Tłoczenie

Tłoczenie oleju z tiger nut jest jedną z najstarszych, ale jednocześnie najpopularniejszych metod ekstrakcji olejów. Polega na zastosowaniu siły mechanicznej do uzyskania oleju z bulw. Proces ten obejmuje kilka etapów:

Czyszczenie i suszenie
Na początku bulwy należy dokładnie oczyścić, aby usunąć zanieczyszczenia. Następnie są suszone, co zmniejsza ich wilgotność i zwiększa wydajność tłoczenia.

Rozdrabnianie
Wysuszone bulwy są mielone na drobne cząstki.

Tłoczenie
Rozdrobniony surowiec trafia do prasy, gdzie pod wpływem wysokiego ciśnienia uwalniany jest olej. Proces może przebiegać:

• na zimno – bez użycia ciepła, co pozwala zachować składniki odżywcze, smak i kolor,
• na ciepło – z użyciem temperatury, co zwiększa wydajność, ale obniża jakość oleju.

Filtracja
Uzyskany olej zawiera jeszcze cząstki stałe, które usuwa się poprzez filtrację.

Przechowywanie
Przefiltrowany olej powinien być przechowywany w czystych, szczelnych pojemnikach, w ciemnym miejscu.

Ekstrakcja rozpuszczalnikowa

W tej metodzie wykorzystuje się rozpuszczalniki organiczne, najczęściej heksan. Zakłada się, że uzysk oleju odpowiada rzeczywistej zawartości tłuszczu w surowcu.

Wydajność ekstrakcji TNO przy użyciu heksanu wynosi średnio od 15,9% do 41,2%, w zależności od takich czynników jak pochodzenie surowca, odmiana, wiek tkanki czy warunki uprawy.

Ogólnie metoda ta może osiągnąć wydajność przekraczającą 95%, jednak budzi obawy środowiskowe ze względu na użycie petrochemicznych rozpuszczalników oraz konieczność spełniania rygorystycznych norm emisji.

Ekstrakcja nadkrytycznym CO₂

Ze względu na ograniczenia metody z użyciem heksanu, badacze zaczęli poszukiwać alternatyw, takich jak alkohole czy nadkrytyczny CO₂ (SC-CO₂), który jest nietoksyczny, niepalny i bardziej przyjazny środowisku.

SC-CO₂ uznawany jest za bezpieczną i efektywną metodę, choć liczba badań dotyczących jego zastosowania w przypadku TNO jest ograniczona.

Dotychczasowa wydajność wynosi około 26,28%, co jest niższą wartością niż przy użyciu heksanu, ale porównywalną z wynikami uzyskiwanymi dla innych olejów roślinnych.

Metoda ta wymaga dalszych badań nad optymalizacją parametrów procesu, takich jak temperatura, czas ekstrakcji, wielkość cząstek czy zawartość wilgoci. Mimo to uznawana jest za nowoczesną i ekologiczną technikę.

Wnioski

Tłoczenie mechaniczne jest metodą tradycyjną i przyjazną środowisku, która pozwala zachować wysoką wartość odżywczą oleju.

Ekstrakcja heksanem zapewnia wysoką wydajność, ale wymaga zachowania szczególnych środków bezpieczeństwa i budzi wątpliwości ekologiczne.

Ekstrakcja nadkrytycznym CO₂ stanowi nowoczesną i bezpieczną alternatywę, jednak wiąże się z wyższymi kosztami.

Każda z tych metod ma potencjał do produkcji wysokiej jakości oleju z tiger nut, co przyczynia się do rosnącego zainteresowania nim w przemyśle spożywczym i kosmetycznym. Wraz ze wzrostem popytu na naturalne i zdrowe produkty konieczne są dalsze badania, aby zapewnić jego jakość i zrównoważoną produkcję.